امکان‌سنجی کاربست «عبادت» در تعزیر بر پایه سنجه‌های فقه امامیه و عامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه حقوق بشر و محیط زیست، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ، ایران

2 گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد ،گروه فقه و حقوق کیفری، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران

چکیده

در سالیان اخیر هم در ایران و هم در کشورهای اسلامی دیگر، رویة قضایی به سوی درج عبادت در زمره مجازات‌های تعزیری حرکت نموده است. این امر با وجود ندرت، چالش‌های متعددی را در ابتدا در ذهن پدیدار می‌سازد که این نوشتار در مقام بررسی این مسائل از منظر فقه امامیه و عامه به روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. در مجموع می-توان چنین گفت که رویکرد غالب در این دو ساحت فقهی، امکان تعزیر از طریق عبادت است ولی ملاحظات متعددی از جمله «ممنوعیت تنفیر از دین»، «عدم استخفاف جنایت»، «تضییع ناشدن حقوق متظلمین»، «محکومیت به مجازات‌های سنگین در صورت رادعه نبودن و عدم تحقق هدف تعزیر»، «تناسب میان عقوبت از طریق عبادت با طبیعت جرم» بایستی در آن رعایت شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

" Feasibility study of the application of "worship" in Ta'zir based on the criteria of Imamiyyah and popular jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mohsen Ghaemi Khargh 1
  • Hamed Alizadeh 2
  • Mohammad Vali Nikzad 3
1 Assistant Professor, Department of Human Rights and Environment, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Department of Law, Faculty of Law, University of Judicial Sciences, Tehran, Iran
3 Master's student, Department of Jurisprudence and Criminal Law, Faculty of Law, Shahid Motahari University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In recent years, both in Iran and in other Islamic countries, judicial practice has moved towards including worship as a form of punishment. Despite its rarity, this initially raises several challenges, which this article examines from the perspective of Imami and popular jurisprudence in a descriptive-analytical manner based on library studies. In summary, it can be said that the dominant approach in these two areas of jurisprudence is the possibility of ta'zir through worship, but several considerations must be observed, including "prohibition of excommunication from religion", "non-disparagement of crime", "non-infringement of the rights of the aggrieved", "sentencing heavy punishments in the absence of deterrence and failure to achieve the goal of ta'zir", and "proportion between punishment through worship and the nature of the crime".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Criminal jurisprudence
  • religious obligations
  • worship as a form of punishment
  • Imami jurisprudence
  • Sunni jurisprudence
The Holy Quran
A Group of Authors, (2009), Ta’zirat az Didgah-e Fiqh va Huquq-e Jaza (Ta’zir from the Perspective of Jurisprudence and Penal Law), 2nd Ed., Tehran: Research Institute for Islamic Sciences and Culture. ]In Persian[
Abu Zahra, (1998), Al-Jarimah wal-'Iqab fi Fiqh Al-Islami (Crime and Punishment in Islamic Jurisprudence), Cairo: Dar Al-Fikr Al-'Arabi.]In Arabic[
Al-Baghawi, Husayn ibn Mas’ud, (2000), Tafsir Al-Baghawi: Ma’alim Al-Tanzil, Beirut: Dar Ihya’ Al-Turath Al-Arabi.]In Arabic[
Al-Bahuti Al-Hanbali, Ibn Idris, Kashshaf Al-Qina’ ‘an Matn Al-Iqna’, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah] In Arabic[
Al-Bayhaqi, Ahmad ibn Al-Husayn, (2003), Al-Jami’ li Shu’ab Al-Iman, 1st Ed., Riyadh: Maktabat Al-Rushd.] In Arabic[
Al-Bouti, Muhammad Sa’id Ramadan, (1983), Dawabit Al-Maslaha fi Al-Shari’ah Al-Islamiyyah (Principles of Public Interest in Islamic Law), Beirut.] In Arabic[
Al-Bukhari, Abu Abdullah Muhammad ibn Isma’il, (1999), Sahih Al-Bukhari, Riyadh: Bayt Al-Afkar International.] In Arabic[
Al-Bukhari, Muhammad ibn Isma’il, (1998), Sahih Al-Bukhari, Al-Maktabah Al-'Asriyyah.  ] In Arabic[
Al-Dasuqi, Ahmad Al-Dardir Muhammad 'Arfah, (1999), Hashiyat Al-Dasuqi 'ala Al-Sharh Al-Kabir, Beirut: Dar Al-Fikr Publishing. ] In Arabic[
Al-Hajjawi, Mansur ibn Yunus, (1996), Zad Al-Mustaqni’ fi Ikhtisar Al-Muqni’, Riyadh: Dar Al-Watan. ] In Arabic[
Al-Hasani, Muhammad ibn Ismail, (2011), Al-Tanwir Sharh Al-Jami’ Al-Saghir, Riyadh: Dar Al-Salam Library. ] In Arabic[
Al-Hilli, Hasan ibn Yusuf, (1989), Qawa’id Al-Fiqhiyyah, Qom: Al-Mu’assasah Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Al-Hilli, Hasan ibn Yusuf, (1992), Tahrir Al-Ahkam, Qom: Al-Mu’assasah Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1987), Al-Mukhtasar al-Nafi’, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1987), Sharai’ Al-Islam fi Masa’il Al-Halal wal-Haram, Qom: Al-Isma’iliyyah Press. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1989), Sharh Al-Muqaddimah Al-Hadramiyyah, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1992), Al-Jami’ li Sharh Al-Muqaddimah Al-Hadramiyyah, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1994), Al-Nahj al-Sawi fi Sharh Qawa’id al-Fiqh, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1997), Al-Wafi bi al-Wafi, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (1999), Al-Masalik ila Masalih Al-Malik, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Ja’far ibn Ahmad, (2001), Sharh Al-Nahj Al-Sawi, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Zayn al-Din (Al-Shahid al-Thani), (1987), Raudat al-Bahiyyah fi Sharh Al-Lum’ah Al-Dimashqiyyah, Qom: Al-Dawri Press. ] In Arabic[
Al-Hilli, Zayn al-Din (Al-Shahid al-Thani), (1990), Sharh Lum’at Dimashqiyyah, Qom: Al-Dawri. ] In Arabic[
Al-Hilli, Zayn al-Din (Al-Shahid al-Thani), (1991), Masalik al-Muhajja fi Sharh Al-Lum’ah Al-Dimashqiyyah, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Hilli, Zayn al-Din (Al-Shahid al-Thani), (1993), Jami’ al-Maqasid fi Sharh Al-Qawa’id, Qom: Al-Mu’assasah Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Al-Hilli, Zayn al-Din (Al-Shahid al-Thani), (1996), Al-Radd 'ala Al-Awasil, Qom: Al-Hadi Foundation. ] In Arabic[
Al-Jassas, Abu Bakr Al-Razi, (2011), Sharh Mukhtasar Al-Tahawi, Dar Al-Basha’ir Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Al-Mawardi, Abu Al-Hasan Al-Basri, (1993), Al-Hawi Al-Kabir, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Mawardi, Abu Al-Hasan, (1991), Al-Iqna’ fi Hall Alfaz Abi Shuja’, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Mousavi Al-Sabzevari, Abd Al-A’la, (1996), Tahdhib Al-Usul, 3rd Ed., Qom: Al-Manar Institute. ] In Arabic[
Al-Nawawi, Abu Zakariyya Yahya ibn Sharaf, (1999), Al-Majmu’ Sharh Al-Muhadhdhab, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Nawawi, Muhyiddin, (1991), Raudat Al-Talibin wa Umdat Al-Muftin, Translator, Beirut: Al-Maktab Al-Islami. ] In Arabic[
Al-Nawawi, Yahya ibn Sharaf, (1988), Minhaj Al-Talibin, Beirut: Dar Al-Fikr. ] In Arabic[
Al-Nawawi, Yahya ibn Sharaf, (1995), Riyad Al-Salihin, Beirut: Al-Maktab Al-Islami. ] In Arabic[
Al-Nawawi, Yahya, (1990), Al-Salihin, Min Hadith Sayyid Al-Mursalin, Beirut: Dar Al-Fikr Al-Mu’asir. ] In Arabic[
Al-Nisaburi, Muslim ibn Al-Hajjaj, (1996), Sahih Muslim, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Niyazi, Muhammad ibn Yusuf, (1996), Tanwir Al-Hawalik ‘ala Muwatta’ Malik, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Al-Raghb Al-Isfahani, Husayn ibn Muhammad, (1985), Al-Mufradat fi Gharib Al-Qur’an, Qom: Al-Kitab Publishing. ] In Arabic[
Al-Ramli, Ahmad ibn Hamzah, (1985), Nihayat Al-Muhtaj, Beirut: Dar Al-Fikr Publishing. ] In Arabic[
Al-Subki, Imam Taqi al-Din, (2003), Takmilat Al-Majmu’, Riyadh: Dar Alam Al-Kutub for Distribution and Publishing. ] In Arabic[
Al-Tha’labi, Ahmad ibn Muhammad, (2003), Al-Kashf wa Al-Bayan, Beirut: Dar Ihya’ Al-Turath Al-Arabi. ] In Arabic[
Al-Wahidi Al-Naysaburi, Abu Al-Husayn Ali ibn Ahmad, (2004), Asbab Al-Nuzul, Beirut: Al-Maktabah Al-Asriyyah. ] In Arabic[
Al-Zayla’i, Uthman ibn Ali, (1905), Tabyin Al-Haqaiq, Cairo: Al-Kubra Al-Amiriyyah Publishing, Cairo. ] In Arabic[
Hilli, Hasan ibn Yusuf, (1999), Tahrir Al-Ahkam Al-Shar’iyyah 'ala Madhhab Al-Imamiyyah, Qom: Imam Sadiq Institute. ] In Arabic[
Hilli, Ibn Idris, (1990), Al-Sara’ir Al-Hawi li Tahreer Al-Fatawi, Qom: Al-Islami Publishing. ] In Arabic[
Humaydi Al-Harithi, bin Muhammad, (2024), “Al-Ta’zir bi A’mal Al-Qurb” »Ta’zir by Acts of Worship«, Umm Al-Qura University, College of Judicial and Regulatory Studies, Vol. 7, Issue 65, pp. 562-579. Available at: https://adlm.moj.gov.sa/topic_d_d.aspx?ID=43&IDd=861] In Arabic[
Hurr Al-‘Amili, Muhammad ibn Hasan, (2002), Tahdhib Wasail Al-Shi’ah ila Tahsil Masa’il Al-Shari’ah, Beirut: Dar Ihya’ Al-Turath Al-Arabi. ] In Arabic[
Ibn Abidin, (2003), Radd Al-Muhtar, 2nd Ed., Beirut: Dar Al-Fikr Publishing. ] In Arabic[
Ibn Ashur, Muhammad Al-Tahir, (2000), Maqasid Al-Shari’ah Al-Islamiyyah, Mecca: Dar Al-Fajr Publishing. ] In Arabic[
Ibn Baz, Abdulaziz Ibn Abdullah, (2000), Majmu’ Fatawa wa Maqalat Mutanawwi’ah, Qom: Dar Al-Qasim Publishing. ] In Arabic[
Ibn Baz, Abdulaziz Ibn Abdullah, Majmu’ Fatawa wa Maqalat Mutanawwi’ah, Compiled by Dr. Muhammad Al-Shuwaier, Available at: http://www.binbaz.org.sa/book/m026.pdf. ] In Arabic[
Ibn Farhun, Ibrahim ibn Ali, (1997), Tabsirat Al-Hukkam fi Usul Al-Qadhiyah wa Manahij Al-Ahkam, Library of Al-Azhar Colleague. ] In Arabic[
Ibn Hanbal, Ahmad, (2007), Musnad Al-Imam Ahmad ibn Hanbal, 1st Ed., Beirut: Al-Risalah Foundation. ] In Arabic[
Ibn Hazm, Abu Muhammad Ali, Al-Muhalla bi Sharh Al-Mujalla, Beirut: Dar Al-Jil Publishing. ] In Arabic[
Ibn Hubayrah, Yahya, (2008), Al-Ifsah 'an Ma’ani Al-Sihah, Cairo: Dar Al-Watan Publishing. ] In Arabic[
Ibn Kathir, Isma’il ibn Umar, (1999), Tafsir Al-Qur’an Al-'Azim, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Ibn Muflih, Shams al-Din, (2004), Al-Furu’, Beirut: Al-Risalah Foundation. ] In Arabic[
Ibn Nujaym, Zayn al-Din, Al-Bahr Al-Raiq Sharh Kanz Al-Daqaiq, Dar Al-Kitab Al-Islami. ] In Arabic[
Ibn Qayyim Al-Jawziyyah, (1970), Sharh Sunan Abi Dawud, Medina: Muhammad Abd Al-Muhsin Publisher. ] In Arabic[
Ibn Qayyim, Muhammad ibn Abi Bakr, (1970), Sharhuhu 'ala Sunan Abi Dawud, Verified by Abd al-Rahman Uthman, 2nd Ed., Medina: Al-Maktabah Al-Salafiyyah. ]In Arabic[
Ibn Qayyim, Muhammad ibn Abi Bakr, (2002), I’lam Al-Muwaffiqin 'an Rabb Al-'Alamin, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Amaliyyah. ] In Arabic[
Ibn Qudamah, Abdullah, (2008), Al-Mughni, 3rd Ed., Riyadh: Dar Alam Al-Kutub. ]In Arabic[
Ibn Taymiyyah, Ahmad Abd al-Halim, Majmu’ Al-Fatawa, Rabat: Maktabah Al-Ma’arif Publishing. ] In Arabic[
Ibn Taymiyyah, Ahmad, (2018), Al-Siyasah Al-Shar’iyyah fi Islah Al-Ra’i wal-Ra’iyyah, Riyadh: Dar 'Ata’at Al-Ilm. ] In Arabic[
Karkhi, Abu Bakr, (1993), Mukhtasar Al-Tahawi, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Kasani, ‘Ala’ al-Din Abu Bakr, (1983), Bada’i’ Al-Sana’i’ fi Tartib Al-Shara’i’, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Khwansari, Sayyid Ahmad, (1986), Jam’ Al-Madarik, Qom: Isma’ilian Publishing. ] In Arabic[
Mahmud, Ahmad, Al-Wasit fi Masa’il Adab Al-Qada’. ] In Arabic[
Majlisi, Muhammad Baqir, (1982), Bihar Al-Anwar, Tehran: Al-Islamiyyah Library. ]In Arabic[
Majlisi, Muhammad Baqir, (1982), Zad Al-Ma’ad fi Ahkam Al-Akhirah, Tehran: Al-Islamiyyah Library. ] In Arabic[
Makarem Shirazi, Naser, (2004), Ta’zir va Gostareh An (Ta’zir and Its Scope), Qom: Imam Ali bin Abi Talib School. ] In Arabic[
Malik, Ibn Anas, (1985), Al-Muwatta’, Beirut: Dar Ihya’ Al-Turath Al-Arabi. ] In Arabic[
Montazerghaim, Mehdi, (2020), “Ta’zirat Mansus va Kastiha-ye An” »Explicit Ta’zir and Its Shortcomings«, Judicial Views, Issue 90, pp. 225-245. Available at: https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_703619.html ] In Arabic[
Montazeri, Hossein-Ali, (1988), Dirasat fi Wilayat al-Faqih, Qom: Tafakkur. ] In Arabic[
Mousavi Ardebili, Abd al-Karim, (1413), Fiqh Al-Hudud wal-Ta’zirat, Qom: His Office. ] In Arabic[
Mousavi Khomeini, Sayyid Ruhollah, (1989), Adab Al-Salah, Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. ] In Arabic[
Mousavi Khomeini, Sayyid Ruhollah, (2013), Risalah Tawdih Al-Masail, Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini’s Works. ] In Persian[
Muhaddith Yazdi, Al-Husayn ibn Al-Hasan, (1985), Al-Wafi bi al-Wafi, Qom: Al-Hadi Press. ] In Arabic[
Muhaqiq Damad, Seyyed Mustafa (2013). Rules of Jurisprudence (Criminal Section). Vol. 7, Tehran: Islamic Sciences Publishing Center. ]In Persian[
Musavi Jafari, Seyyed Muhammad, (1985), Ahkam Al-Hudud wa Al-Ta’zirat, Qom: Al-Hada’iq Al-Mahdi. ] In Arabic[
Musavi Khoei, Sayyid Abolghasem, (1989), Mabani Al-Istinbat, Qom: Dar Al-Mabani. ] In Arabic[
Musavi Yazdi, Sayyid Muhammad Kazem, (1988), Al-Jawahir Al-Fikriyyah fi Sharh al-'Urwah Al-Wuthqa, Qom: Al-Ma’arif Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Mutahhari, Morteza, (1988), The Islamic Concept of Man, Tehran: Sadra Publications. ] In Arabic[
Mutahhari, Morteza, (1990), Nezam-e Huquq-e Zan dar Islam (The Rights System of Women in Islam), Tehran: Sadra Publications. ] In Arabic[
Najafi, Muhammad Hasan, (1983), Jawahir Al-Kalam fi Sharh Shara’i’ Al-Islam, Beirut: Dar Ihya’ Al-Turath Al-Arabiyyah. ] In Arabic[
Qarafi, Ahmad ibn Idris, (1994), Al-Dhakhirah, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ]In Arabic[
Qudamah, Abdallah ibn Ahmad, (1984), Al-Mughni, Qom: Maktabat Al-Dar Al-Islamiyyah. ] In Arabic[
Qurtubi, Muhammad ibn Ahmad, (1984), Al-Jami’ li Ahkam Al-Qur’an, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Qutb, Muhammad, Jihad fi Islam, Beirut: Dar Al-Kutub Al-'Ilmiyyah. ] In Arabic[
Research Session on Obligation by Voluntary Acts in Punitive Ta’zir, (2009), Riyadh: Research Excellence Center in Contemporary Issues of Fiqh, Imam Muhammad bin Saud Islamic University, dated 5/4/1430 AH. Available at: https://search.mandumah.com/Record/107477 ] In Arabic[
Wahbah, Zuhayli, (1985), Al-Wajiz fi Fiqh Al-Islam, Damascus: Dar Al-Fikr. ] In Arabic[
Wahbah, Zuhayli, (1997), Al-Fiqh Al-Islami wa Adillatuh, Damascus: Dar Al-Fikr. ] In Arabic[