دیه ایراد جنایات بر عضو مفلوج نسبی با نقد ماده 564 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،ایران.

چکیده

فلج عضو از جمله آسیب‌های جسمی است که در قانون مجازات اسلامی هم در قواعد عمومی دیات و هم در احکام اعضای خاص مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، قانون‌گذار بیشتر بر فلج کامل تمرکز کرده و در مورد فلج نسبی تنها به تعیین میزان دیه آن بسنده نموده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه منابع کتابخانه‌ای، به بررسی مبنای تعیین دیه در آسیب‌های وارد بر اعضای دارای فلج نسبی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد چنانچه مبنای فقهی بر «ارش» استوار باشد، عضو فلج‌شده در حکم عضو سالم تلقی و دیه آسیب‌های دیگر بر اساس دیه کامل محاسبه می‌شود؛ اما در صورت پذیرش «دیه معین نسبی»، میزان دیه سایر آسیب‌ها بر همان نسبت تعیین خواهد شد. بر اساس اصول فقهی و موازین عدالت کیفری، دیدگاه دوم از انسجام نظری و کارآمدی تقنینی بیشتری برخوردار است و می‌تواند مبنای اصلاح ماده ۵۶۴ قانون مجازات اسلامی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Diyyah for Injuries Inflicted on a Partially Paralyzed Organ: A Critique of Article 564 of the Islamic Penal Code (2013)

نویسنده [English]

  • Mahdi Narestani
Assistant Professor, Department of Law, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran.
چکیده [English]

Paralysis of body organs is among the types of physical injuries addressed in the Islamic Penal Code, both within the general rules of *Diyyah* (blood money) and the specific provisions concerning individual organs. However, the legislator has primarily focused on complete paralysis, while only determining the amount of *Diyyah* for partial paralysis without clarifying its related legal consequences. Using a descriptive–analytical method and library-based data, this study examines the jurisprudential basis for calculating *Diyyah* in cases involving partially paralyzed organs. The findings indicate that if the jurisprudential approach is based on “Arsh,” the paralyzed organ is treated as sound, and any subsequent injury is compensated according to the full *Diyyah* of a healthy organ. Conversely, if the “Relative Fixed Diyyah” view is adopted, other injuries are calculated proportionally. Considering Islamic jurisprudence, the principle of proportionality, and criminal justice, the latter view provides greater coherence and legislative efficiency, warranting reconsideration of Article 564 of the Penal Code.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Crime
  • Organ Paralysis
  • Complete Paralysis
  • Partial Paralysis
  • Arsh
  • Diyyah