دانشگاه گیلان (با مشارکت انجمن ایرانی حقوق جزا) پژوهشنامه حقوق کیفری 2322-2328 16 2 2025 11 22 The Nature and Elements of Superior Responsibility in the Statute of the International Criminal Court with Emphasis on the Court's Jurisprudence in the Cases of Ukraine and Palestine ماهیت و ارکان مسُولیت مافوق در اساسنامه دیوان کیفری بین المللی با تاکید بر رویه قضایی دیوان در پرونده های اوکراین و فلسطین 137 150 9054 10.22124/jol.2025.29622.2562 FA افسانه قربانی درزی محله دانشجوی دکتری گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران. مهین سبحانی استادیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. مجتبی جانی پور دانشیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. محمدرضا نظری نژاد استادیار، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Journal Article 2025 01 20 One form of criminal responsibility in international crimes is superior responsibility, which includes both military and civilian officials. With the indictments against high-ranking military and civilian officials in the cases of Ukraine and Palestine by the International Criminal Court, based on Articles 25 or 28 of the Rome Statute, the question arises: under what conditions can a superior be held criminally responsible under Article 28, despite the various forms of responsibility established in Article 25? This article, using a descriptive-analytical method, examines the statute and case law of international criminal courts and concludes that superior responsibility in the strict sense is limited to cases where the superior fails to properly fulfill their duty to control their subordinates. As a result, due to their omission and subject to the lack of proof of other forms of responsibility specified in Article 25, they will be recognized as having international criminal responsibility. یکی از اشکال مسئولیت کیفری در جرایم بین‌المللی، مسئولیت مافوق مندرج در ماده 28 اساسنامه دیوان است که شامل مقام‌های نظامی و غیرنظامی می‌شود. با صدور کیفرخواست علیه مقام‌های عالی‌رتبه نظامی و غیرنظامی در پرونده‌های اوکراین و فلسطین توسط دیوان کیفری بین‌المللی با استناد به مواد 25 و یا 28 اساسنامه دیوان این پرسش مطرح می‌گردد تحت چه شرایطی یک مافوق با وجود اشکال متنوع مسئولیت مقرر در ماده 25، به موجب ماده 28 واجد مسئولیت کیفری بین‌المللی شناخته می‌شود؟ این مقاله با روش توصیفی تحلیلی ضمن بررسی اساسنامه و رویه قضایی دادگاه‌های کیفری بین‌المللی به این نتیجه می‌رسد که مسئولیت مافوق به معنای خاص محدود به حالتی است که مافوق تعهد به کنترل مأموران خود را به درستی ایفا نمی‌نماید، در نتیجه به‌دلیل ترک فعلش و منوط به عدم اثبات سایر اشکال مسئولیت مندرج در ماده 25، واجد مسئولیت کیفری بین‌المللی شناخته خواهد شد. https://jol.guilan.ac.ir/article_9054_bebdbd4061fc5c75ca98bb2528986c60.pdf